5 december 2003

Geachte mevrouw Versteegt,

U heeft zich schriftelijk tot ons gewend naar aanleiding van een verschil van inzicht tussen u en de faculteit sociale wetenschappen over de wijze waarop in een onderwijscursus een bepaalde theorie is behandeld. Hieronder treft u onze reactie aan.
Wij stellen voorop dat binnen onze universiteit discriminatie op grond van godsdienst, levensovertuiging, politieke gezindheid, ras, geslacht of op welke grond dan ook, niet is toegestaan. Dat geldt voor alle aspecten van onze organisatie, onderwijs, onderzoek en bedrijfsvoering. Hiermee sluiten wij aan bij de Nederlandse grondwet. Deze opstelling past elke organisatie in Nederland en zeker bij een universiteit die haar bestaansrecht ontleent aan de Nederlandse samenleving en die een cruciale rol speelt in het opleiden van jonge academici voor die samenleving. Het gebruik van wetenschappelijke of pseudo-wetenschappelijk inzichten om bovenbedoelde discriminatie te legitimeren wijzen wij af.
Dat er rondom verschillen tussen rassen vroeger en nu omstreden of ronduit verwerpelijke theorievorming plaatsvond of vindt is een gegeven. Gezien het bestaan van dergelijke theorieën kan het noodzakelijk zijn om in de opleiding van studenten aandacht te besteden aan de kwaliteit van die theorievorming. De studenten worden immers later geconfronteerd met theorieën afkomstig van verschillende bronnen en personen, en zij moeten in staat zijn zelfstandig deze theorieën op hun waarde, reikwijdte en gevolgen te kunnen beoordelen. Deze vaardigheid is naar onze mening een essentieel onderdeel van de academische vorming van onze afgestudeerden. Hieruit vloeit voort dat het naar onze mening in dit kader het wel degelijk mogelijk is in het onderwijs aan controversiële theorieën aandacht te besteden, mits de context van de bespreking ervan duidelijk is of wordt gemaakt.
Juist omdat wij de ethische aspecten van (de gevolgen van) wetenschap en van het bedrijven van wetenschap van groot belang vinden, hebben wij in Utrecht dit jaar het universitaire instituut voor Ethiek ingesteld. Dit Instituut verbindt wetenschap en ethiek, in onderwijs en onderzoek, en over een breed scala van disciplines. Vanuit dit Instituut kan binnen onze universiteit de dialoog plaatsvinden over de manier waarop wetenschap wordt bedreven en - soms - misbruikt.
Samenvattend: wij wijzen discriminatie volstrekt af en wij rekenen het tot de taak van ons onderwijs om studenten te confronteren met de kwaliteit van (wetenschappelijke) theorievorming.

Het college van bestuur van de Universiteit Utrecht,

prof.dr. W.H. Gispen, rector magnifIcus

Betreft: behandeling rassentheorie

Aan het College van Bestuur
t.a.v. prof.dr. W.A.Gispen
Heidelberglaan 8
De Uithof, Utrecht

Arnhem, 15 december 2003

Geachte heer Gispen,


Uw brief van 5 december j.l. heb ik in goede orde ontvangen. Dank u wel voor deze reactie van het College van Bestuur, waarin u beschrijft aan welke eisen het universitair onderwijs moet voldoen. De door u omschreven kwaliteitseisen voor academisch onderwijs (met betrekking tot rasverschil) onderschrijf ik volledig.
Ik ben blij dat u ze in het kader van deze zaak heeft willen expliceren.

Echter in uw brief trof ik geen oordeel aan over het specifieke onderwijs over de rassentheorie van Rushton, zoals dat door de (inmiddels vertrokken) heer Kalma is gegeven binnen de opleiding psychologie. Ter verduidelijking: mijn bezwaar gold niet het behandelen van de theorie als zodanig, maar het verdedigen van deze denkbeelden door de docent, alsmede het verzwijgen en ontkennen van bestaande wetenschappelijke kritiek op Rushtons onderzoek.
Ook trof ik geen oordeel aan over de wijze waarop mijn klacht over dit onderwijs door opleiding en faculteit is behandeld.

In mijn brief van 2 oktober heb ik het College van Bestuur uitdrukkelijk om een dergelijk oordeel verzocht en u daartoe de relevante documenten verstrekt. Als aanvulling op uw algemene reactie van 5 december verzoek ik u dan ook om mij binnen 20 werkdagen alsnog uw oordeel over het specifieke onderwijs en over de gevolgde procedure te doen toekomen.

In uw reactie van 5 december noemde u het universitair instituut voor ethiek. Ik wil u bedanken dat u mij op dit instituut attent maakt, wellicht kan deze zaak t.z.t ook aan dit instituut ter beoordeling worden voorgelegd.
Echter volgens de onderwijsinspectie is het College van Bestuur eindverantwoordelijk voor het onderwijs. Ook volgens de universitaire klachtencoördinator wordt de kwaliteit van onderwijs door het CvB beoordeeld, en is het CvB in staat om bij problemen handelend op te treden.
Vandaar dus dat ik u toch vraag om een inhoudelijk oordeel.

Gelieve in uw antwoord ten minste antwoord te geven op de volgende drie vragen:

• Voldoen de uitlatingen van dhr. Kalma met betrekking tot Rushtons onderzoek aan de (door u geschetste) kwaliteitseisen voor academisch onderwijs?
• Is door de opleiding psychologie en door de faculteit sociale wetenschappen op een correcte wijze onderzoek gedaan naar de inhoud van de uitlatingen van de docent?
• Indien volgens uw oordeel het antwoord op beide of een van beide vragen negatief is, welke consequenties verbindt het CvB dan hieraan?

Naar mijn mening is er in het onderwijs van de heer Kalma geen sprake van een docent die studenten gedegen wilde informeren over (de gevaren van) een racistische theorie.
Integendeel, de heer Kalma was een voorstander van de racistische opvattingen van Rushton en wilde een zogenaamd ‘taboe’ doorbreken. Daarbij verzweeg hij de wetenschappelijke kritiek die er op het onderzoek van Rushton bestond. Dit alles kunt u terugvinden in de bewuste e-mailcorrespondentie waarin ik de docent vroeg om meer informatie over Rushton.

Ter aanvulling op de andere documenten stuur ik u bij deze ook het advies van dr. Tellegen van de RUG (zie ook U-blad 13, 27 november) alsmede informatie over Rushtons activiteiten als hoofd van een neonazistische organisatie.

Naar mijn mening zou het College van Bestuur openlijk afstand moeten nemen van de uitspraken van de docent, in het bijzonder zijn beweringen over het aangeboren rasverschil in intelligentie, dat door Rushton zou zijn aangetoond. Een pleidooi voor een racistische theorie binnen academisch onderwijs dat vervolgens niet wordt herroepen, tast naar mijn mening de wetenschappelijke en didactische integriteit van de Universiteit Utrecht aan.

Hiermee ga ik ervan uit dat u voldoende informatie heeft om tot een inhoudelijk oordeel te komen.
Ik verzoek u binnen 20 werkdagen te reageren.

In afwachting van uw reactie verblijf ik,
Hoogachtend,




Inge Versteegt (studente psychologie)

kopie t.a.v.
- Universiteitsraad
- Onderwijsinspectie